Ciekawostki o książce

 

CZY WIESZ ŻE:

 

  • ksiazki24p900Gliniana tabliczka z odciśniętym na niej pismem klinowym to jedna z najdawniejszych form książki. W ten sposób utrwalano i przekazywano myśli ludzkie co najmniej 3 tys. lat p.n.e. w Mezopotamii.
  • Pergamin to materiał piśmienniczy wyrabiany ze specjalnie wyprawionej skóry zwierzęcej. Był on bardzo kosztowny ale zarazem trwały. Pergaminowe arkusze zaczęto składać i zszywać dając w ten sposób znacznie praktyczniejszą od zwoju formę książki – kodeks.
  • Najstarszy zachowany zwój papirusowy pochodzi z XXX w. p.n.e.
  • Pliniusz Starszy obliczył żywot karty papirusowej na ok. 200 lat.
  • Papier wynaleźli Chińczycy na przełomie II i I wieku przed naszą erą, podobno przypadkowo przy myciu jedwabnej waty rozpostartej na matach, które polegało na zwilżeniu jej i biciu kijami. Po zdjęciu wypranej waty na matach zostawała cienka warstwa nieznanego tworzywa, która po wyschnięciu nadawała się do pisania. Chińczycy szybko zastąpili włókna jedwabiu włóknami roślinnymi, szmatami lnianymi i starymi sieciami rybackimi. Te surowce dominowały w wytwarzaniu papieru do połowy XIX wieku.
  • W Chinach i Japonii do dziś wytwarza się prócz zwykłych książek – książki zwoje. Są to zwykle cykle obrazków malowanych ręcznie, którym towarzyszy krótki wypisany pędzelkiem tekst.
  • W średniowieczu za jedną ręcznie pisaną książkę można było kupić kilka wiosek. Okładki i brzegi takich książek wykańczane były złotem i drogimi kamieniami.
  • Według tradycji, pierwszym, który wpadł na pomysł złożenia na pół arkusza papirusu był Juliusz Cezar (I w. pne.). Ten pomysł okazał się trwalszy niż jego podboje.
  • Karta tytułowa pojawiła się ok. 1500 r. Tytuł zajmował 5-6 wierszy.
  • Przecinek zastosowano po raz pierwszy na przełomie XV i XVI w. przez drukarza weneckiego Aldusa Manitiusa, zaczął on także dodawać do książek spis treści.
  • Numerację stronic wprowadzono dopiero w XVI w.
  • Najmniejsza książka świata waży 0,064 grama. Ma 6,3 mm, 4,5 mm szerokości i składa się z 34 stron, na których wydrukowano wiersze Omara Chaijama.
  • Najmniejszą książkę dla dzieci – “Stary król Cole” – wydrukowaną na papierze o gramaturze 22 gramów, mierzącą 1mm x 1mm, wydało w 85 egzemplarzach w 1985 r. wydawnictwo Gleniffer Press z Paisley (Szkocja). Kartki można przewracać (ostrożnie!) tylko za pomocą igły.
  • Największa książka – super book, mierząca 2,74 x 3,07m została wydana w Denver w stanie Colorado- USA w 1976r. a składa się ona z 300 stron i waży 252,6kg.
  • Najcięższa książka świata to ‘’Dzieje Ithalu‘’, wydana przez jednego z arcyksiążąt habsburskich. Waży 48 kg.
  • Najdroższą na świecie książką jest czterotomowe dzieło “The Birds of America” (Ptaki Ameryki) Johna Jamesa Audubona, wybitnego ornitologa amerykańskiego. Na aukcji Christie’s w Nowym Jorku zostało ono sprzedane za – 8 mln 802 tys. 500 dolarów.
  • Najwyższą w Polsce cenę antykwaryczną (103 tys. zł) uzyskało na aukcji w Krakowie drugie wydanie dzieła Mikołaja Kopernika “O obrotach sfer niebieskich”, które zostało wydane w roku 1566 w Bazylei.ksiazki17p900
  • Najobszerniejszą  książką  świata jest słownik chiński ‘’Tu-sza-czi-czeng‘’, składający się z 5 020 tomów po 170 stron każdy.
  • Najpopularniejszą książką na świecie jest Biblia. Biblię przetłumaczono na 310 języków, a jej fragmenty na dalsze 597 języków. Szacuje się, że pomiędzy 1815 a 1975 rokiem wydrukowano ok. 2mld 500mln egzemplarzy Biblii.
  • Książka pachnąca ukazała się w Japonii. Jest to wyprodukowana na papierze specjalnie nasyconym zapachami, książka kucharska zawierająca kilkaset przepisów japońskiej kuchni. Wystarczy delikatnie potrzeć dłonią tekst wydrukowanego przepisu, a natychmiast wydziela się smakowity zapach opisanej potrawy.
  • Hiszpańska gazeta “Luminaria” miała litery fosforyzujące tak, by można ją było czytać bez zapalania światła. Inna gazetę drukowano na kauczuku, aby dało się ja czytać w wannie podczas kąpieli. Drukowano tez na cieście (można było więc po przeczytaniu ją zjeść) i na bawełnie, która potem używano jako chusteczkę do nosa.
  • Najmłodszym noblistą w dziedzinie literatury był Rudyard Kipling (1865-1936). W dniu otrzymania nagrody (1907 r.) miał 41 lat.
  • Najwięcej, bo ponad 600 powieści, w dobie “ery gęsiego pióra” napisał Polak Józef Ignacy Kraszewski.
  • Pierwsza książką wydaną w całości po polsku był “Raj duszny” – modlitewnik, przetłumaczony z łaciny przez Biernata z Lublina i wydany w 1513r. przez Floriana Unglera.
  • Pierwsze książki dla dzieci w języku polskim, szczególnie dla dorastających panienek, pisała Klementyna z Tańskich Hoffmanowa (1798-1845).
  • Pierwsze wiersze dla dzieci w języku polskim pisał Stanisław Jachowicz (1796-1875).
  • Pierwsze zachowane zdanie w języku polskim znajduje się w “Księdze henrykowskiej” pisanej w latach 1268-1273. Brzmiało ono: “Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai.
  • Pierwszą pieśnią religijną w języku polskim jest “Bogurodzica” , której najdawniejszy tekst, tzw. krakowski pochodzi z 1407 roku.
  • Na powstanie jednej 100 kartkowej książki potrzeba 2-3 drzewa średniej wielkości. Dlatego coraz częściej produkuje się papier z makulatury.
  • Skryptorium – to specjalne pomieszczenie w klasztorze lub na dworze królewskim przeznaczone do pracy nad pisaniem ksiąg. Przeważnie były to sale obok biblioteki, a czasami krużganki klasztorne ze względu na dobre oświetlenie. Nad rękopisami pracowano tylko w dzień, przeciętnie 6 godzin.
  • Wynalezienie techniki CD ROM t prawdziwa rewolucja technologiczna porównywalna z rozpoczęciem wykorzystania papirusu do zapisywania informacji. CD ROM nazywany jest nawet “elektronicznym papirusem”, ponieważ pozwalał w porównani z innymi materiałami pisarskimi na zapisanie praktycznie nieograniczonej ilości informacji.
  • Żywotność płyty kompaktowej obliczono na 100 lat.ksk1788r900
  • W roku 1952 została zwołana do Genewy Międzynarodowa Konferencja ds. Praw Autorskich, która uchwaliła Powszechną Konwencję ds. Copyright i powołała Międzynarodowy Komitet Praw Autorskich. Konwencja genewska weszła w życie 16 września 1956 roku . POLSKA przystąpiła do konwencji o przestrzeganiu praw autorskich w 1976 r. Odtąd na polskich książkach, filmach, płytach, kasetach i innych wydawnictwach umieszczany jest znak zastrzeżenia praw autorskich – copyright.
  • 23 kwietnia od 1996 roku obchodzony jest na całym świecie jako Dzień Książki i Praw Autorskich. Data ta jest datą symboliczną. 23 kwietnia urodzili się lub odeszli znani pisarze, m.in.: Cervantes, Szekspir, Nabokow, Vallejo. Dzień 23 kwietnia wiąże się również z katalońskim obyczajem. Każdy mieszkaniec Katalonii w dniu św. Jerzego – patrona tego regionu – obdarowywał swoich bliskich książkami i różami.

(opracowane na podst. www.eioba.pl)